De chemie tussen jou en hardlopen

Zaterdag 10 september 2011 vindt de Chemieloop, georganiseerd door de Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI), plaats. Deze loop is bedoeld om lopers, toeschouwers en omwonenden te laten beleven dat chemie fascinerend is en een belangrijke rol speelt in het dagelijks leven. Wat is nu leuker dan een ouderwetse les in scheikunde? Maar wat heeft chemie met sporten te maken? Match legt uit waar chemie om de hoek komt kijken tijdens het hardlopen.
 
Verzuring
Waar komt toch die pijn vandaan wanneer je eindelijk lekker aan het lopen bent? Wanneer je intensief hardloopt heeft je lichaam energie nodig, deze haalt ze vooral uit glucose. De verbranding van glucose wordt meestal op gang gebracht doormiddel van zuurstof, maar het kan ook zonder. Verbranden zonder zuurstof, ook wel anearobe verbranding genoemd, zorgt voor de welbekende verzuring. (wanneer verbrand je zonder zuurstof) Anearobe verbranding levert het bijproduct melkzuur op die voor deze brandende pijn zorgt. Wanneer je lichaam deze stof niet snel genoeg afvoert, hopen ze zich op in je spiercellen en bloed. Dit resulteert in de brandende, zwaar vermoeide benen.

Zie het als een grens, eentje die je liever niet overschrijd. Bij een lange sprint op vol vermogenneemt de melkzuurproductie snel toe en ga je de grens waarschijnlijk snel over. Maar ook een lage belasting kan verzuring tot gevolg hebben. Er ontstaat dan een ophoping van melkzuur doordat er elke keer een klein beetje meer ontstaat dan er wordt afgebroken. Daar krijg je last van.

Wil je weten waar je grens ligt? Het is wetenschappelijk vast te stellen door middel van  inspanningsoefeningen met analyse van loopvermogen, zuurstofopname en bloedwaarden. Door je uithoudingsvermogen te vergroten kun je de verzuring uitstellen. Een groter uithoudingsvermogen betekent meer zuurstof. Meer zuurstof betekent een aerobe verbranding. Heb je volgende dag toch veel last van je benen? Dit heeft niets met de verzuring te maken. Het zijn je spieren die licht beschadigd zijn door de intensieve belasting.

Hightec hardlopen
Dankzij technologie loop je anno 2011 niet meer te zweten in je katoenen broek of te rennen in je wollen trui. Nee, tegenwoordig vind je in de sportwereld de nieuwste generatie high-tech weefsels.
Polyester en Elesthaan zijn voorbeelden van vochtdoorlatende, warmhoudende thermokleding, windbreakers en fleecevesten zijn perfect wanneer het koud wordt. De reden dat je hardloopshirt zo snel weer droog is na een uurtje overmatig zweten, komt door de nieuwste meshmaterialen. Die zorgen ervoor dat het optimaal ventileert. In 1953 lukte het chemici in het labaratorium DuPont voor het eerst synthetische vezels te maken genaamd: Nylon. Als snel kreeg Nylon zusjes, Polyester, acryl en elesthaan. Lycra en Spandex zijn de laatste ontwikkelingen op dit gebied en zijn te vinden in alle strak passende en steun biedende sportkleding.

Om je nog een idee te geven van het enorme aanbod aan synthetische materialen: thermisch isolerend, waterafstotend, dampdoorlatend, waterdicht en toch ademend, het kan allemaal. De nieuwste trend op dit gebied is het combineren van deze materialen. Hoe? Luchtig ventilerend meshtextiel rond je oksels, steunbiedend elastische weefsels rond je dijen en verder slim gesneden stukjes vederlicht materiaal voor de juiste pasvorm. Met de no-sew technologie wordt alles aan elkaar geplakt waardoor je geen last meer hebt van vervelende naden!

Blok de zon
We weten al lang dat het belangrijk is om je in te smeren tijdens het zonnen. Ook tijdens sporten in de openlucht is het van belang. De boosdoeners in ons zonnetje zijn de ultraviolette stralen. Wetenschappers hebben ze ingedeeld in drie typen: UV- A, B en C. Waar je van type C de hele dag mag genieten daar moet je A en B eigenlijk vermijden. B is het gevaarlijkst omdat deze tot kanker kan leiden. UV-A wordt gevaarlijk wanneer je intensief zonnebaad.

De actieve componenten in zonnebrandcrème, die er voor zorgen dat de UV-straling tegen gehouden wordt, zijn de blokkers en filters. De blokkers zijn minuscule vaste deeltjes die het zonlicht tegen houden en soms weerkaatsen. Ze zitten in sunblocks en sommige transparante zonnebrandmiddelen. In de filters zitten stoffen die UV-licht absorberen dankzij hun uitgekiende moleculaire structuur. Chemici zijn in staat om de moleculen zó te ontwerpen dat precies de schadelijke UV-frequenties worden gefilterd. Wel veranderen ze door  interactie met het zonlicht van structuur waardoor ze de beschermende werking verliezen. Het is dus van belang om vroegtijdig opnieuw te smeren. Een zinvol advies voor sporters die de zon opzoeken: goed smeren!

De schoen ontleed
De ervaren hardlopers weten dat je nergens ‘loopt’ zonder goede schoen. Je weet dat optimaal presteren hand in hand gaat met het materiaal dat je gebruikt.  De perfecte schoen gaat en staat met technologie, en ook hier komt de chemie weer om de hoek kijken. De schoen zelf moet om een prestatie op niveau te leveren vrijwel volledig uit synthetische materialen bestaan.  Kunstoffen opgebouwd uit polymeren. Ze zorgen voor een optimale combinatie van performance en laag gewicht. De bovenkant bestaat uit polymeren die ervoor zorgen dat je schoen waterdicht is en toch ventileert. Lichaamsvocht kan ontsnappen maar regen maken je voeten niet nat. De tussenzool is het belangrijkste onderdeel van de schoen. Deze staat garant voor optimale demping en stabiliteit. Met geheime en vaak gepatenteerde technologieën onderscheiden de fabrikanten zich. De echte high-tech materialen worden hier gesmeed. Om iedere plek van de zool de juiste eigenschappen te bezorgen wordt er gebruik gemaakt van: polyurethaan (PU), etheenvinylacetaat (EVA) een soort 'gestold schuim' en minuscule luchtbelletjes voor krachtafhankelijke demping en schokabsorptie.De loopzool wordt gemaakt van een stroef en slijtvast rubberachtig materiaal. Uitgekiend vormgegeven om op alle oppervlakken grip te krijgen.

Schoenenfabrikant Brooks kwam vorig jaar met één van de laatste materiaalinnovaties, ze introduceerden het ‘dna’ dempingsysteem. Gebaseerd op een speciale kunststof met de naam SEBS. Resultaat: een schoen met een veerkracht die zich bliksemsnel aan de belasting kan aanpassen. Brooks spreekt van een kunststof 'die zich op moleculair niveau gedraagt als miljoenen kleine springveertjes'. We spreken van een bestseller op sportgebied. Met dank aan de Amerikaanse polymeerchemici en hun 'intelligente' dempingmateriaal!

Bron: www.chemieloop.nl